دکتر دنیلی
دکتر دنیلی

مقالات تخصصی پا

علت درد، بی حسی و ضعف رفتن ساق پا چیست؟ (1)

درد پا در طیف وسیعی از درد خفیف و ملایم دوره ای تا درد توان‌فرسایی متغیر است که خوابیدن، راه رفتن یا انجام فعالیت‌های ساده‌ی روزمره را با ضعف رفتن ساق پا دشوار می‌سازد. این درد به شکل‌های گوناگون بروز می‌یابد، برخی بیماران با کلمات:  سوزشی، داغ کننده، تپشی، گزگز پا ، یا ضربانی این درد را توصیف می‌کنند که گاهی با علائم دیگری چون احساس سوزن سوزن شدن و یا خواب رفتن و ضعف رفتن ساق پا یا بی‌حسی پا یا انتهای پا یا سوزش کف پا همراه است. وجود مشکلی در پا می‌تواند منجر به درد کف پا شود، دردهای کف پا بیماری دردناکی است که ناحیه زیر پا را تحت تاثیر قرار می دهد و یکی از علت های رایج، درد پاشنه پا می باشد. دردپاشنه معمولا در زیر پاشنه و یا درست درخود پاشنه ایجاد می شود.این عارضه معمولا در 3.6 درصدافراد رایج است.


علائم و نشانه ها

 

تمام گونه‌های پا درد ناشی از مشکل کمر به شیوه‌ای مشابه نمود نمی‌یابند و غالباً با علائم دیگری چون گزگز و ضعف رفتن ساق پا ، درد ساق پا یا بی‌حسی پا، درد انتهای پا و نوعی درد پا همراه هستند که در هر بیمار متفاوت با دیگری است. در ادامه شماری از علائم و درمان پا درد و توصیف آن را بیان می‌کنیم:

  • درد سوزشی: برخی از بیماران مبتلا به پا درد از درد سوزشی و داغ کننده‌ای رنج می‌برند که گهگاه از کمر تا باسن و پایین پا نیز منتشر می‌شود، حال آن که گروهی دیگر از درد ادواری تیر کشنده‌ای شکایت دارند که از کمر تا پایین پا و گاهی انتهای پا را دربرمی‌گیرد. بیماران این پا درد سوزشی را با واژگان منتشر شونده یا تیر کشنده توصیف می‌کنند و آن را شبیه یک شوک برقی می‌دانند. بر خلاف بسیاری از گونه‌های کمر درد که غالباً دردی خفیف‌اند، اکثر پا دردها مانند درد ساق پا توان‌فرسا و غیرقابل تحمل‌اند. این نوع درد سوزشی معمولاً در اثر تحریک عصب مهره‌های کمری بروز می‌یابد و غالباً از آن با اصطلاح سیاتیک یاد می‌شود. معمولاً درد سیاتیک به علت فتق یکی از دیسک‌های ستون مهره‌ها و اعمال فشار ناشی از آن بر روی عصب سیاتیک ایجاد می‌شود.
  • بی‌ حسی پا یا گزگز و ضعف رفتن ساق پا: هر کسی که تا به حال خواب رفتن پا و برگشت آن به حالت طبیعی را تجربه کرده باشد، به خوبی می‌تواند حس ناشی از  بی‌حسی پا را درک کند. احساس نکردن فشار یا گرما یا سرما دلسرد کننده است. بی‌حسی ناشی از وجود مشکل کمر، بر خلاف بی‌حسی کوتاه مدت دست وپا، مستمر است و به شدت بر کیفیت زندگی فرد اثر می‌گذارد، برای مثال راه رفتن یا رانندگی در صورت بی‌حسی پا تقریباً غیرممکن می‌گردد. علائم رایج در دامنه‌ای از حس خواب رفتن و گز گز پا ملایم تا بی‌حسی کامل پا و ساق پا متغیر است.
  • سنگین شدن پا و صعف پا (افتادگی پا): سنگینی یا ضعف ساق پا و در نتیجه دشوار شدن حرکت شکایت اصلی بیماران مبتلا به این عارضه است که گاهی با بی حسی پا نیز همراه است. بیماران برای توصیف این مشکل می‌گویند که احساس می‌کنند مجبوراند انتهای پا را روی زمین بکشند یا این که نمی‌توانند پا را به دلیل واکنش آهسته یا احساس ضعف رفتن ساق پا با سرعت و سهولت لازم، مثلاً برای راه رفتن یا بالا رفتن از پله‌ها، حرکت دهند. بیماران مبتلا به افتادگی پا قادر به راه رفتن روی پاشنه، خم کردن مچ پا یا گام برداشتن معمول و طبق الگوی حرکتی پاشنه تا انگشتان نیستند.
  • درد مداوم: این نوع پا درد معمولاً در ناحیه باسن حس می‌شود، بنابراین عملاً درد پا محسوب نمی‌شود اما ممکن است با یکی از گونه‌های متفاوت پا درد همراه باشد و گاهی درد لگن تا زانو و بصورت درد ساق پا نیز منتشر می‌شود. برای توصیف درد مداوم معمولاً از اصطلاح "درد عصبی" در مقابل درد ضربانی یا ملایم استفاده می‌شود. این نوع درد معمولا بصورت درد پا یکطرفه را درگیر می‌کند و از آن با اصطلاح رادیکولوپاتی (آسیب اعصاب) کمر یا سیاتیک یاد می‌شود. نرمش‌های کششی، پیاده‌روی یا دیگر حرکت‌های ملایم موجب تسکین این درد پا می‌شوند.
  • پا درد موقعیتی یا وضعیتی: پا دردی  و بی حسی پا که هنگام نشستن، ایستادن یا راه رفتن به طور قابل ملاحظه‌ای تشدید شود، می‌تواند نشانه وجود مشکل در بخش خاصی از کالبدشناسی کمر باشد. این درد پا معمولاً با یافتن موقعیت‌های راحت‌تر و قرار گرفتن در آن شرایط تسکین می‌یابد. برای مثال، رو به جلو خم شدن درد ناشی از تنگی کانال نخاعی را آرام می‌کند، حال آن که چرخیدن (مانند حرکت هنگام ضربه زدن به توپ در بازی گلف) درد مفصل فاست مرتبط با درد پا، درد مفصل ران و درد کشاله ران را تشدید می‌کند.

 

علت

هدف از نگارش این مقاله تأکید بر این نکته است که بسیاری از عارضه‌های ستون فقرات باعث درد پا، درد ساق پا و درد لگن و همچنین زانو درد و دیگر علائم پایین‌تنه مانند خواب رفتن، گزگز، بی حسی و ضعف رفتن ساق پا می‌شود. تشخیص کالبدشناختی صحیح علت سندرم هر درد خاص لازمه درمان‌ موفقیت‌آمیز است. متخصصین سلامت و درمان ستون فقرات از بیشترین صلاحیت برای نظارت بر تشخیص و درمان این موقعیت‌ها برخوردار هستند. در ادامه علل بروز این بیماری ذکر شده است:

  • فرسایش دیسک کمر: دیسک‌های بین‌مهره‌ای به موازات بالا رفتن سن خشک می‌شوند (آب خود را از دست می‌دهند)، تحلیل می‌روند، انعطاف‌پذیری‌ و دامنه حرکتی‌شان کاهش می‌یابد و در نتیجه دردی در دیسک بروز می‌یابد که گاهی تا پایین پا و ساق پا نیز منتشر می‌شود. اگرچه علامت اصلی بیماری فرسایشی دیسک کمر معمولاً کمر درد است، با این حال درد پا و انتهای پا نیز از علائم متداول این بیماری محسوب می‌شود. پا درد ناشی از تحلیل رفتن دیسک از تحت فشار قرار گرفتن ریشه عصب نیز نشأت می‌گیرد. دیسک در نتیجه تحلیل رفتن کوچک می‌شود و حرکت می‌کند و در پیامد آن فضای کافی برای ریشه‌های اعصاب باقی نمی‌ماند و عارضه‌ای موسوم به تنگ شدن کانال نخاعی فورامینال بروز می‌یابد. پا درد ناشی از التهاب و تحت فشار قرار گرفتن ریشه عصب معمولاً انفجاری و تیر کشنده بصورت دردی از لگن تا ساق پا و یا دردی که از کمر شروع می شود و در پا منتشر می شود، است.
  • بیرون زدگی و پارگی دیسک کمر: پارگی دیسک معمولاً به ضعیف‌ترین نقطه دیسک یعنی ناحیه‌ای فشار می‌آورد که دقیقاً پایین ریشه عصب قرار دارد و در نتیجه دردی ایجاد می‌شود که در سراسر مسیر عصب سیاتیک، یعنی در تمام طول پا و انتهای آن (درد در ساق پا یا درد کمر تا انتهای پا)، منتشر می‌شود. بسته به ریشه عصب آسیب دیده، دیگر عصب‌های نزدیک به عصب سیاتیک نیز درگیر می‌شوند.علائم بیرون زدگی و پارگی دیسک کمری معمولاً بر مبنای محل بروز پارگی دیسک تغییر می‌کند. درمان‌های بدون جراحی گوناگونی برای تسکین پا درد ناشی از اکثر گونه‌های فتق دیسک وجود دارند. برای رفع بی حسی و ضعف رفتن ساق پا یا پا درد شدید، جراحی میکرودیسککتومی (کاهش فشار در مقیاس میکرو) برای برداشتن بخشی از دیسک به منظور کاهش فشار روی عصب انجام می‌شود و در نتیجه بی‌حسی و خواب رفتن و گز گز پا در اثر التیام عصب تحت فشار برطرف می‌شود.

نویسنده: دکتر محمد رضا امیدظهور

پرینتایمیل

اقدامات لازم به هنگام پیچ‌خوردگی مچ پا

جراح استخوان و مفاصل و عضو انجمن جهانی آسیب‌های ورزشی گفت: پیچ‌خوردگی مچ پا از جمله مشکلات ناتوان‌ کننده‌ای است که در فعالیت‌های روزمره یا ورزشی رخ می‌دهد و اولین اقدام تا معاینه پزشک، بی‌حرکت کردن مچ و استفاده از کیسه یخ است.

به گزارش فارس، آرش شرافت وزیری گفت: پیچ خوردگی مچ پا از جمله مشکلات ناتوان کننده‌ای است که طی فعالیت های روزمره یا در حین فعالیتهای ورزشی مثل والیبال، بسکتبال، فوتبال، کشتی و ورزشهای رزمی، کوهنوردی و غیره  می تواند اتفاق بیافتد و در صورت عدم درمان مناسب و کافی باعث ناتوانی و اختلال در فعالیتهای روزمره می شود.

وی ادامه داد: مچ پا از جمله مفاصل تحمل کننده وزن بدن است که در پیچ خوردگی مچ پا مکانیسمهای مختلفی مطرح است و مهمترین آن چرخش به داخل و خارج است که در شرایط آسیب شدید، شکستگی‌های قوزک پا نیز رخ می دهد.


این عضو انجمن جهانی آسیبهای ورزشی تصریح کرد: در شرایطی که پیچ خوردگی شدید و به شکستگی منتهی می شود تصمیم برای انتخاب روش درمانی به پایداری یا عدم پایداری مچ، وجود ضایعات غضروفی، میزان آسیب و در نهایت سن بیمار و سطح فعالیت وی توجه می شود.

شرافت وزیری افزود: این درمان دارای طیفی وسیع از بانداژ تا گچ‌گیری و در نهایت عمل جراحی است و برای تصمیم گیری نیازمند معاینه دقیق توسط جراح استخوان و مفاصل و انجام رادیوگرافی و MRI خواهیم بود.

شرافت وزیری گفت: بلافاصله بعد از آسیب، اولین اقدام تا معاینه پزشک ارتوپد بی حرکت کردن مچ و استفاده از کیسه یخ برای کاهش ورم مچ پا است.بعد از معاینه و تهیه عکس توسط پزشک ارتوپد، آسیبهای خفیف تا متوسط که محدود به یک سمت مچ پا هستند را معمولا از طریق بانداژ و گذاشتن کیسه یخ تا 48ساعت درمان می کنیم.

وی ادامه داد: معمولا این بانداژ تا دو هفته ادامه می یابد و بیمار به تدریج با کاهش درد آن را باز می کند، در طی این دوره بیمار علاوه بر راه رفتن تمرینات تقویتی مچ پا را بطور مرتب انجام می دهد.

این عضو انجمن جهانی آسیبهای ورزشی گفت: گاهی نیز در آسیبهای یکطرفه شدید معمولا از گچ گیری و انجام یک دوره فیزیوتراپی استفاده می شود.اما وقتی آسیب خیلی شدید است و هر دو طرف مچ پا آسیب رباطی می بیند فرد تحت عمل جراحی قرار می گیرد.

وی تأکید کرد: در بازتوانی یک پیچ خوردگی مچ پا آنچه اهمیت دارد این است که حداقل سه ماه برای بازتوانی کامل زمان لازم است که بهتر است زیر نظر یک فیزیوتراپ، تمریناتی در منزل یا محل کار انجام داد.همچنین در طول این سه ماه شخص باید از راه رفتن در زمینهای ناهموار خودداری کرده و از کفشهای ساق دار استفاده کند.

شرافت وزیری گفت: در صورت داشتن اضافه وزن حتما نسبت به کاهش آن اقدام باید شود و از ماه دوم حداقل روزی 3 نوبت و هر بار 5 الی 10 دقیقه بر روی پاشنه و سپس برروی پنجه راه بروند. زنان نیز از پوشیدن کفشهای پاشنه بلند تا 3 ماه خودداری کنند.

این عضو انجمن جهانی آسیبهای ورزشی توصیه کرد: برای کاهش ورم پا باید از آویزان کردن پا برای مدت طولانی خودداری کرد و روزی یکبار مچ پا را در آب گرم ماساژ داد.

وی ادامه داد: اگر پس از 6ماه انجام توصیه های لازم هنوز احساس ناراحتی در مچ پا وجود داشت باید برای بررسی مجدد به پزشک ارتوپد معالج مراجعه کرد و نباید فراموش کرد که انجام بازتوانی به اندازه درمان اولیه اهمیت دارد.

پرینتایمیل

پاهایی سالم و شاداب

تغییرات‌ طبیعی‌ و غیرطبیعی‌ پا

هر فرد به‌ طور متوسط‌ روزانه‌ ده‌هزار قدم‌ برمی‌دارد، یعنی‌ سه‌ میلیون‌ قدم‌ در سال؛ و در هر قدم، دو یا سه‌ برابر وزن‌ بدن‌ خود را روی‌ پاها می‌ اندازد. با مرور زمان، این‌ مسئله‌ موجب‌ آسیب‌هایی‌ در پا می‌ شود كه‌ با توجه‌ به‌ سن،‌ طبیعی‌ هستند.

این‌ آسیب‌ها عبارت اند از:

- پا به‌ تدریج‌ درازتر و پهن ‌تر می‌ شود.

- قوس‌ پا به‌ مرور صاف‌ می‌ شود.

- چربی‌ كف‌ پا و پاشنه‌ كاهش‌ می‌ یابد.

- محدودیت‌ حركت‌ و خشكی‌ مچ‌ و پا به‌ وجود می‌ آید.

- تعادل‌ هنگام‌ راه‌ رفتن‌ كاهش‌ می ‌یابد.

گاهی‌ نیز تغییراتی‌ در پا ایجاد می ‌شود كه‌ غیرطبیعی‌ است. البته‌ بسیاری‌ از آنها قابل‌ پیشگیری ‌اند و مهمترین‌ عامل‌ پیشگیری‌ نیز استفاده‌ از كفش‌ مناسب‌ است.

بعضی‌ از این‌ تغییرات‌ عبارت اند از:

- هالوكس‌ والگوس‌ (انحراف‌ شست‌ پا به‌ خارج)

- خم‌ شدن‌ انگشتان‌ پا

- چنگالی‌ شدن‌ انگشتان‌ (خمیدگی‌ شدید انگشتان)

- انحراف‌ انگشت‌ كوچك‌ پا به‌ خارج‌

- به‌ وجودآمدن‌ میخچه، تاول، زخم‌ یا عفونت‌ (در اثر فشار زیاد كفش‌ تنگ‌ بر استخوان‌ انگشت)

- فشار بر بافت‌ عصبی‌ انگشتان‌ پا

- آرتریت‌ (تورم‌ مفاصل‌ انگشتان‌ پا)

بسیاری‌ از بیماری‌های‌ پا، با تغییر نوع‌ كفش‌ رفع‌ می ‌شوند. ناراحتی‌های‌ مزمن‌ پا نیز ممكن‌ است‌ با استفاده‌ از وسایل‌ خاص‌ ارتوپدی‌ درمان‌ شوند. در موارد شدیدتر می توان با مراجعه‌ به‌ متخصص‌ جراحی‌ ارتوپدی‌ راه‌ درمان‌ مناسب‌ را یافت.

 

كفش‌ مناسب‌

كفش‌ نامناسب‌ از نظر اندازه، پا را به‌ بیماری‌های‌ بسیاری‌ از جمله‌ انحراف‌ انگشت‌ شست‌ پا (هالوكس‌ والگوس)، میخچه، تاول‌ و خمیدگی‌ انگشتان‌ مبتلا می ‌كند.

تحقیق‌ انجام‌ شده‌ توسط‌ یک انجمن‌ ارتوپدی‌ مچ‌ و پا نشان‌ می ‌دهد كه:

- از هر ده‌ زن، نُه‌ نفر كفش‌ تنگ‌ و كوچك‌ می‌ پوشند.

- از هر ده‌ زن، هشت‌ نفر می گویند‌ كفش‌هایشان‌ دردناك‌ است.

- از هر ده‌ زن، هفت‌ نفر دچار بیماری‌ انحراف‌ شست‌ پا، خمیدگی‌ انگشتان‌ یا سایر ناراحتی‌های‌ دردناك‌ پا هستند.

- زنان‌ ده‌ برابر مردان‌ به‌ دلیل‌ پوشیدن‌ كفش‌ تنگ، دچار بیماری‌های‌ پا می ‌شوند.

- از هر ده‌ زن‌ كه‌ دچار بیماری‌های‌ پا شده‌اند، در مورد نُه‌ نفر علت‌ بروز ناراحتی،‌ استفاده‌ از كفش‌ تنگ‌ بوده‌ است.

 

رابطه‌ كفش‌ با زمین ‌خوردن‌

ناراحتی‌های‌ پا، اعم‌ از بیماری‌ها یا آسیب‌های‌ ناشی‌ از كفش، راه‌ رفتن‌ را دشوار می ‌كنند و باعث‌ زمین‌ خوردن‌ فرد می‌ شوند.

بیش‌ از یازده‌ میلیون‌ (یك‌ نفر از سه‌ نفر) سالمند (دارای‌ 65 سال‌ یا بیشتر) مبتلا به‌ بیماری‌های‌ پا هستند. این‌ رقم‌ دو برابر تعداد افراد بالغ‌ (یك‌ نفر از هر شش‌ نفر) مبتلا به‌ ناراحتی‌ پاست؛ و اكثر بیماران‌ زن‌ هستند. همانطور که گفته شد تحقیقات‌ نشان‌ داده‌ است‌ كه 90 درصد زنان‌ كفش‌ تنگ‌ می‌ پوشند. اما باید كفش‌ را به ‌خاطر راحتی‌ آن‌ انتخاب‌ كرد، نه‌ به‌ خاطر مُد. راحتی‌ كفش‌ برای‌ حفظ‌ ثبات، حركت‌ و ایمنی‌ بدن‌ اساسی‌ است.

 

توصیه‌هایی‌ برای‌ خرید كفش‌

همه‌ ما در مقابل‌ آسیب‌های‌ پا و مچ‌ ناتوان‌ هستیم، اما با پوشیدن‌ كفش‌های‌ مناسب‌ - به‌ طوری‌ كه‌ مطابق‌ حالت‌ طبیعی‌ پای‌ ما باشد - می‌ توان‌ از این‌ مسئله‌ در امان‌ ماند. اگرچه‌ نوع‌ كفش‌ نیز بسیار اهمیت‌ دارد؛ نكته‌ مهم‌ در انتخاب‌ كفش‌ جنس‌ آن‌ است؛ به‌ گونه ‌ای‌ كه‌ بتواند پاها را به ‌راحتی‌ حفاظت‌ كند.

آكادمی‌ جراحان‌ ارتوپدی‌ آمریكا توصیه‌هایی‌ دارد كه‌ با رعایت‌ آنها كمتر به‌ مشكلات‌ پا دچار می ‌شویم:

- هنگام‌ خرید كفش‌ هر دو لنگه‌ را به پایتان امتحان‌ كنید.

- خانم‌ها نباید كفش‌هایی‌ با پاشنه‌ بلندتر از پنج‌ و نیم‌ سانتیمتر بپوشند.

- سعی کنید بعد از ظهر به خرید کفش نو بروید، زیرا پاها معمولاً در طول‌ روز به‌ دلیل‌ نشستن‌ و ایستادن‌ مكرر، ورم‌ می‌ كنند و بزرگتر می‌شوند.

- كفش‌ باید در قسمت‌ پاشنه‌ و پنجه‌ كاملاً اندازه‌ باشد.

- بین‌ انتهای‌ بلندترین‌ انگشت‌ پا و جلوی‌ كفش‌ باید حداقل‌ یك‌ سانتیمتر فضا وجود داشته‌ باشد.

- در اكثر افراد یك‌ پا بزرگتر از پای‌ دیگر است. اندازه‌ كفش‌ مورد نظر خود را با پای‌ بزرگتر متناسب‌ كنید.

- پس‌ از پوشیدن‌ كفش‌ جدید، كمی‌ قدم‌ بزنید تا از راحتی‌ آن‌ مطمئن‌ شوید.

- برحسب‌ نوع‌ كفش، اندازه‌ آن‌ نیز فرق‌ می ‌كند. كفش‌ را براساس‌ مقایسه‌ اندازه‌ آن‌ با پای‌ خود بسنجید، نه‌ براساس‌ شماره‌ نوشته ‌شده‌ بر آن.

- وقتی‌ كفش‌ به‌ پا دارید، باید بتوانید آزادانه‌ انگشتان‌ خود را حركت‌ بدهید.

- اگر كفش‌ تنگ‌ است، به‌ این‌ امید كه‌ باز می ‌شود و اندازه‌ خواهد شد، آن‌ را نخرید.

- بعضی‌ كفش‌های‌ پاشنه‌ بلند، پنجهِ نوك ‌تیز هم‌ دارند كه‌ به‌ انگشتان‌ پا فشار می‌آورد و به‌ آنها شكل‌ مثلثی‌ غیرطبیعی‌ می‌ دهد. هرچه‌ پاشنه‌ كفش‌ بلندتر باشد، فشار وارد بر كف‌ پا بیشتر می‌ شود. این‌ فشار به‌ جلوی‌ پا و در نهایت‌ به‌ پنجه‌ها رانده‌ می‌ شود و به‌ انگشتان‌ پا آسیب‌ می‌ رساند.

دكتر ویدا عامری ، پزشك عمومی

پرینتایمیل

صافي ‌‌كف ‌‌پا

يكي از شايع ‌ترين مشكلات مربوط به پا كه اكثر افراد با آن دست به گريبان هستند و گاهي بدون ‌آن كه از اين مشكل خبر داشته باشند، سال ‌ها با آن زندگي مي‌ كنند، صافي كف پا است.

اين عارضه هم در كودكان و هم در افراد بالغ شايع است. حدود 20 درصد از افراد بالغ دچار صافي كف پا هستند. در اين وضعيت، قوس پا در يك يا هر دو پا صاف است، در حالي كه اين قوس طبيعي در بيشتر افراد، فضايي را در قسمت داخلي پا شامل مي ‌شود. البته ارتفاع اين قوس در افراد مختلف فرق مي ‌كند. كودكان در سنين پايين اين قوس را ندارند. اين قوس بين سنين 3 تا 10 سالگي کم کم ايجاد مي ‌شود.

صافي كف پا انواع مختلفي دارد:

* صافي كف پاي بدون علامت

* صافي كف پاي علامت‌دار

بيشتر كودكان داراي كف پاي صاف بدون علامت هستند. صافي كف پاي علامت ‌دار به دو صورت قابل انعطاف و سخت ديده مي‌شود. نوع قابل انعطاف آن به گونه ‌اي است كه در زمان ايستادن و زماني كه وزن بدن روي پاها قرار مي ‌گيرد، كف پا صاف است، ولي وقتي فرد مي ‌نشيند قوس كف پا برمي ‌گردد. نوع سخت صافي كف پا به گونه ‌اي است كه قوس كف پا، چه در حالت نشسته و چه در حالت ايستاده، تخت و صاف است.

كف پاي صاف چگونه شكل مي ‌گيرد؟

هر پاي انسان از 26 استخوان تشكيل شده است كه توسط 33 مفصل و تعداد زيادي ماهيچه، تاندون و رباط در كنار يكديگر قرار گرفته‌ اند. چگونگي قرار گرفتن اين ساختارها در كنار هم، قوس ‌هاي استخواني را ايجاد مي‌ كند. زماني كه راه مي ‌رويم، اين قوس‌هاي قابل ارتجاع، وزن بدن را ميان پاها و ساق پا توزيع مي ‌كنند. اين قوس ‌ها، نقش جدايي ‌ناپذيري در چگونگي راه رفتن ما دارند و در واقع به عنوان اهرم‌ هاي محكمي براي حركت، عمل مي ‌كنند.

در بسياري از افراد، صافي كف پا جنبه ارثي دارد و در برخي به ندرت، صافي كف پا مي ‌تواند به خاطر ناهنجاري ايجاد شده در كف پا در داخل رحم مادر باشد.

در اين حالت، دو استخوان يا بيشتر به طور ناهنجاري به يكديگر متصل مي ‌شوند. اين نوع پا، تخت و سخت بوده و معمولا در كودكي قابل مشاهده است.

يکي ديگر از دلايل صافي کف پا اين است که در برخي افراد، پا در زمان ايستادن يا راه رفتن تمايل به پيچ‌ خوردگي (چرخش به داخل) پيدا مي‌ كند كه ممكن است به دليل رباط‌ هاي شل در مفصل پاشنه يا در قاعد انگشت بزرگ پا باشد كه باعث پيچ‌ خوردگي بيش از اندازه در پا مي‌ شود. به دليل پيچ‌ خوردگي ميانه پا به داخل، پاشنه و جلوي پا معمولا بيش از حد نرمال به سمت خارج منحرف مي ‌شوند. اين حالت معمولا دوطرفه است و دو پاي فرد را درگير مي‌ كند. اين شايع ‌‌ترين دليل صاف بودن پاي كودكان است. كودكان نسبت به بزرگسالان مفاصل شل ‌تري دارند. با افزايش سن در كودكان، مفاصل آن ها سخت ‌تر شده و در اكثر آن ها، قوس پا ايجاد مي ‌شود.

صافي كف پا در برخي ديگر از افراد هم ممكن است به خاطر تاندون پاره شده، التهاب مفاصل يا ضايعه ‌اي ايجاد شود كه منجر به بروز سختي و انحراف مفاصل پا مي ‌گردد.

افراد مبتلا به بيماري ‌هاي سيستم عصبي و ماهيچه ‌اي مانند فلج مغزي و عضلاني به دليل ضعف و ناتواني عضلات ممكن است دچار صافي كف پا شوند.

در كنار مواردي كه در بالا اشاره شد، عواملي هم هستند كه احتمال بروز صافي كف پا را تشديد مي ‌كند:

چاقي، آسيب ضربه ‌اي وارد شده به پا يا قوزك، التهاب مفصل روماتيسمي، ديابت، بارداري، بالا رفتن سن؛ به عنوان مثال با بالا رفتن سن، رباط پشتي استخوان درشت ني پا كه در داخل مچ قرار دارد و قوس پا را حمايت مي‌ كند، دچار فرسودگي مي ‌گردد. همچنين سنگيني زياد از حد بر اين رباط مانند اضافه وزن زياد، باعث التهاب و در نتيجه فرسودگي آن مي‌شود. با تخريب تدريجي اين رباط، نقش حمايتي آن از قوس پا از بين رفته و قوس كف پا رفته رفته كم مي ‌شود.

اعمال فشار زياد و مداوم روي پا نيز موجب صافي كف پا مي ‌شود. به عنوان مثال پوشيدن طولاني‌ مدت كفش‌ هاي پاشنه بلند به زردپي آشيل پا فشار آورده و به مرور، مچ پا دچار اختلال مي ‌شود و گاهي هم اين فشار بر رباط خلفي استخوان درشت ني پا اثر گذاشته و باعث از بين رفتن قوس كف پا مي‌ شود.

از كجا بفهميم كه كف پايمان صاف است؟

صافي كف پا هميشه علائمي دارد. اين علائم عبارتند از: صافي يك طرفه يا دوطرفه پا، ساييدگي كفش ‌ها به سمت داخل، درد ناحيه تحتاني پاها، درد ناحيه داخل قوزك پا، تورم قسمت داخلي قوزك و پا درد.

براي تشخيص اينكه فردي داراي صافي كف پا است مي ‌توانيم از چند روش استفاده كنيم:

روش اول: ساده ‌ترين کار، آزمايش جاي پاي خيس است. به اين شكل كه كف پا را با آب خيس كنيد و سپس روي يك سطح صاف بايستيد. اثري كه از پا روي سطح باقي مي‌ ماند، هر چه كامل ‌تر باشد، نشان‌ دهنده صاف‌ تر بودن كف پا است.

در برخي موارد كه به صافي كف پيچ‌ خورده معروف است، تمام كناره داخلي جاي پا به سمت بالا متمايل است كه اين قسمت از پا، در كف پاي معمولي يا با قوس زياد، هرگز با سطح تماس پيدا نمي ‌كند. از طرفي اگر روي جاي پاي باقي ‌مانده، از جلوي پا به سمت پاشنه، خطي رسم كنيم، چنانچه پهناي اين خط برابر با جلوي پا باشد، كف پا صاف بوده و اگر خط كشيده شده نصف پهناي جلوي پا باشد، آنگاه قوس كف پا طبيعي است و چنانچه قوس كف پا زياد باشد، تنها خط باريكي جلوي پا را به پاشنه وصل مي‌ كند.

روش دوم: در افرادي كه كف پاي صاف قابل انعطاف دارند، قوس كف پا را زماني مي ‌توان مشاهده كرد كه فرد روي انگشت‌ هاي پا بايستد، ولي در افرادي كه كف پاي صاف سخت دارند، حتي با قرار گرفتن روي انگشت‌ هاي پا هم نمي ‌توان قوس كف پا را در آن ها مشاهده كرد.

روش سوم: همان طور كه قبلا هم اشاره كرديم، از كفش ‌ها نيز مي ‌توان به صافي كف پا پي برد. كفش‌ها را روي ميزي صاف قرار دهيد و از پشت به آن ها نگاه كنيد. كف پاي صاف باعث خوردگي قسمت داخلي پاشنه پا مي ‌شود. صافي كف پا همچنين باعث مي‌ شود قسمت بالايي كفش به سمت داخل پاشنه خميده شود.

روش چهارم: اگر دچار پادرد هستيد، براي اطمينان از صافي كف پاي خود بهتر است با پاهاي كاملا موازي بايستيد و از فردي بخواهيد از پشت پاهاي شما را نگاه كند. مي ‌توانيد خودتان هم از آينه، پاهاي خود را نگاه كنيد. در حالت عادي فقط انگشت كوچك پا از پشت قابل مشاهده است، ولي چنانچه يك پا، صاف ‌تر از پاي ديگر باشد، انگشت چهارم يا سوم پا را هم مي‌ توان ديد. در اين صورت بايد حتما به پزشك مراجعه كنيد.

روش پنجم: پاهاي صاف معمولا به دليل افتادگي قوس پا، بزرگ ‌تر از پاهاي معمولي و گاهي پهن ‌تر هستند. اين به معناي رشد طبيعي پا نيست، بلكه به خاطر فقدان قوسي كف پا است.

چگونه پزشک صافي کف پا را تشخيص مي دهد؟

در تشخيص صافي كف پا، پزشك جراح ابتدا پا و قوزك پا را بررسي كرده و وضعيت آن ها را در زمان ايستادن و راه رفتن فرد مورد بررسي قرار مي ‌دهد. پزشك حتي چگونگي راه رفتن فرد و ميزان حركت پا را در نظر مي ‌گيرد. چون گاهي صافي كف پا مرتبط با مشكلات مربوط به قسمت بالايي پا است. پزشك ممكن است زانو و حتي ران‌ها را مورد آزمايش قرار دهد. اغلب اشعه ايكس در تعيين شدت اين نقص موثر است. گاهي هم آزمايشاتMRI ، سي‌تي‌اسكن و آزمايش‌هاي خون توسط پزشك توصيه مي ‌شود.

 

با پاهاي صاف چه بايد كرد؟

صافي كف پا در بسياري از افراد مشكل خاصي ايجاد نمي ‌كند. در كودكان، صافي كف پاي بدون علامت، اغلب به درمان نيازي ندارد، ولي در صافي‌ هاي علامت ‌دار، درمان مورد نياز است.

پزشك با توجه به شرايط و نوع وضعيت بيمار، نوع خاصي از درمان را انتخاب مي‌ كند.

برخي از درمان ‌هايي كه در اين شرايط مفيد هستند، عبارتند از:

* استفاده از تقويت ‌كننده ي قوس پا كه در كفش قرار گرفته و قابل تعويض است و براي اصلاح وضعيت پا استفاده مي ‌شود و در 3 نوع سخت، نيمه‌ سخت و نرم موجود است.

نوع مناسبي كه شما مي ‌توانيد از آن استفاده كنيد، به نوع تجويز پزشك تان بستگي دارد.

البته نوع سخت آن را در صافي كف پاي قابل انعطاف توصيه نمي‌ كنيم، زيرا به دليل جنس پلاستيكي سخت آن، باعث افزايش درد پا مي ‌شود.

* استراحت و پرهيز از فعاليت ‌هايي كه منجر به بدتر شدن وضعيت پاي شما مي ‌شود.

* استفاده از داروهاي مسكن به منظور كاهش درد ناحيه پا

* كاهش وزن

* انجام برخي ورزش‌ هاي كششي براي كاهش درد ناحيه پا و قوزك پا

* استفاده از داروهاي ضد التهابي غير استروئيدي مانند ايبوپروفن به منظور كاهش درد و التهاب.

در افرادي كه داراي تاندون آشيل كوتاهي هستند، بايد تاندون آشيل را کشيد. اين كار در كودكاني كه صافي كف پاي زيادي دارند، دشوارتر است. به منظور اين كار، پا را بايد به سمت داخل چرخاند تا قوس بالا آمده و تاندون كشيده شود.

اما در كنار تمام انواع درمان ‌ها، در مواردي هم عمل جراحي نياز مي ‌شود. در كودكاني كه حالت پاي آن ها كاملا از حالت طبيعي خارج مي ‌شود، براي اصلاح و صاف كردن پا يا به منظور جدا كردن استخوان‌ هاي در هم رفته نياز به جراحي است. البته اين موارد بسيار نادر هستند ، زيرا بيشتر كودكان صافي كف پاي متحركي دارند و نيازي به درمان ندارند، يا در نهايت با يك كفي داخل كفش قابل درمان است.

با كاهش علائم، شما بار ديگر مي ‌توانيد به فعاليت‌ هاي عادي خود از قبيل ورزش برگرديد.

ندا اظهري

پرینتایمیل

آرتریت پا و مچ پا چیست. مفاصل پا به چه عللی دچار تخریب میشوند

آرتریت یا التهاب مفصل یکی از مهمترین عوامل ناتوانی اندام است. این بیماری تقریبا در هر مفصلی و در هر سنی میتواند ایجاد شود. علل شایع آرتریت یا التهاب پا و مچ پا عبارتند از :

 

آرتروز

استئوآرتریت که در لفظ عامه مردم به آن سائیدگی مفصل یا آرتروز هم میگویند در واقع بیماری غضروف مفصل است. هر مفصل از دو استخوان تشکیل شده که در کنار یکدیگر قرار گرفته و نسبت به هم حرکت میکنند. برای تسهیل این حرکت و کاهش اصطکاک، محل تماس این دو استخوان باید صاف و لغزنده باشد و این وظیفه به عهده غضروف است.

غضروف لایه ای نرم و ارتجاعی به رنگ سفید براق است که روی استخوان ها را در محلی که مفصل را تشکیل میدهند میپوشاند. با افزایش سن و با شروع روند پیری، همانگونه که پوست چروکیده میشود و رنگ مو به سفیدی میگراید تغییراتی در غضروف مفصلی نیز اتفاق میفتد که مهمترین آنها نازک شدن لایه غضروفی و تغییر جنس غضروف است. غضروف دیگر آن شادابی و خاصیت ارتجاعی و کلفتی کافی برای محافظت از مفصل را ندارد. نتیجه آن کاهش حرکت یا خشکی مفصل و درد مفصلی است.

همانطور که گفتیم این اتفاقات جرئی از روند طبیعی افزایش سن است ولی در افراد مختلف شدت و ضعف دارد. در بعضی افراد زودتر ایجاد شده و یا شدیدتر است و بعضی دیگر از افراد آن را کمتر تجربه میکنند. بعضی عوامل میتوانند این روند را تسریع کنند مانند وزن زیاد یا انجام کارهای بدنی خاص. گاهی اوقات شدت این ناراحتی متناسب با سن بیمار نیست. تنها در این زمان است که میتوان به این روند نام بیماری را اطلاق کرد.

 

آرتریت روماتوئید

علت دقیق آرتریت روماتوئید ناشناخته است. گرچه ارثی نیست ولی وجود بعضی ژن ها ایجاد آنرا تسهیل میکند و یک عامل محیطی مثل ضربه یا عفونت آن ژن را فعال کرده و بیماری بروز میکند. در این بیماری سیستم دفاع ایمنی بدن که باید بر علیه عوامل بیگانه وارد عمل شود، خود بدن را بیگانه حساب کرده و به بعضی از نقاط بدن حمله میکند. یکی از این محل‌ها لایه سینوویوم مفصل است که بدنبال این بیماری متورم میشود. آرتریت روماتوئید مفصل مچ پا میتواند موجب درد و تورم و محدودیت حرکتی در مفصل شود.

 

آرتریت بعد از ضربه

این نوع آرتریت بدنبال شکستگی هایی که در سطوح مفصلی ایجاد میشوند و بدنبال دررفتگی‌ها ایجاد میشوند. بدنبال شکستگی های مفصلی حتی اگر این شکستگی ها به درستی درمان شوند، احتمال سائیدگی در آن مفصل چند برابر مفصل صدمه ندیده است. به نظر میرسد بعد از ضربه در درون مفصل موادی ترشح میشود که موجب آسیب و مرگ سلول های غضروفی میشوند.

علائم آرتریت بسته به اینکه کدام مفصل پا گرفتار شده باشد متفاوت است. این علائم عبارتند از درد، خشکی مفصل، تورم مفصل و مشکل در راه رفتن.


تشخیص این بیماری و علل بوجود آورنده آن به توسط پزشک و براساس معاینه و رادیوگرافی ار مفاصل و انجام آزمایشات لازم است.

 

منبع: ایران ارتوپد

نویسنده: دکتر مهرداد منصوری

پرینتایمیل

مقالات دیگر...

بیشتر بدانید ...

در ارتباط باشید ...

      

عضویت در خبرنامه پزشکی